ทุกสนามข่าว เราคือตัวจริง

วันพฤหัสบดี ที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2563

19 ส.ค.2496 CIA และ MI6 โค่นล้มรัฐบาลอิหร่าน

390 22
19 ส.ค.2496  CIA และ  MI6 โค่นล้มรัฐบาลอิหร่าน

เดือนสิงหาคม 2496 หน่วย CIA ของสหรัฐ MI6 ของอังกฤษ ได้ช่วยกันโค่นล้มรัฐบาลของนายกรัฐมนตรีโมฮัมหมัด มูซัดเดก และให้อำนาจกับพระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี มากยิ่งขึ้น

รัฐประหารอิหร่านปี 2496 หรือที่อิหร่านเรียกว่า การรัฐประหารมอร์แดด เป็นการโค่นล้มนายกรัฐมนตรีโมฮัมหมัด มูซัดเดก ที่มาจากการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตย เพื่อให้อำนาจกับพระเจ้าชาห์ปาห์ลาวีในการกลับมาปกครองประเทศตามระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ที่เป็นการวางแผนโดยฝ่ายสหรัฐ ภายใต้ชื่อแผนปฏิบัติการ Operation Ajax และอังกฤษ ภายใต้ชื่อแผนปฏิบัติการ Operation Boot และดำเนินการโดยฝ่ายทหารอิหร่าน

มูลเหตุของเรื่องเกิดจากการที่มูซัดเดก ต้องการตรวจสอบเอกสารของบริษัทน้ำมันของอังกฤษอย่าง  Anglo-Iranian Oil Company หรือ AIOC ( ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ BP ) และเพื่อจำกัดการครอบครองแหล่งน้ำมันดิบอิหร่านของบริษัท  

แต่เนื่องจาก AIOC ปฏิเสธที่จะให้ความร่วมมือกับรัฐบาลอิหร่าน รัฐสภาอิหร่านจึงลงมติให้ยึดอุตสาหกรรมน้ำมันมาเป็นของชาติ และขับไล่ตัวแทนบริษัทน้ำมันต่างชาติออกไปจากประเทศ 

หลังการลงมติของรัฐสภาอิหร่าน อังกฤษปลุกปั่นให้มีการคว่ำบาตรอิหร่านในทั่วโลกเพื่อกดดันในทางเศรษฐกิจต่ออิหร่าน ในเบื้องแรก อังกฤษมีการระดมพล เพื่อหวังเข้ายึดโรงกลั่นอะบาดานที่อังกฤษสร้าง ซึ่งตอนนั้นเป็นโรงกลั่นน้ำมันที่ใหญ่ที่สุดในโลก แต่นายกรัฐมนตรีเคลเมนต์ แอตต์ลี ของอังกฤษ ตัดสินใจเดินหน้าเรื่องการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่อไป ขณะเดียวกันก็ใช้สายในอิหร่าน บ่อนทำลายรัฐบาลอิหร่าน และหลังจากที่สรุปว่านายกรัฐมนตรีอิหร่านเป็นคนที่ไว้วางใจไม่ได้ รวมทั้งเกรงว่าพวกคอมมวนิสต์อาจจะเข้ายึดอิหร่าน นายกรัฐมนตรีวิลสตัน เชอร์ชิล ของอังกฤษ และดไวต์ ไอเซนฮาวร์ ของสหรัฐ ได้ตัดสินใจที่จะโค่นล้มรัฐบาลอิหร่าน


หลังรัฐประหาร มีการตั้งรัฐบาลภายใต้การนำของนายพลฟาซลัลลาห์ ซาเฮดี ที่เปิดทางให้พระเจ้าชาห์ ปาห์ลาวี กลับมาปกครองอิหร่านในแบบกษัตริย์มากขึ้น  พระเจ้าชาห์ ต้องพึ่งพาสหรัฐอย่างหนักสำหรับการสนับสนุนอำนาจของพระองค์ จากเอกสารที่ถูกถอดชั้นความลับชี้ว่า CIA ได้ว่าจ้างให้ม็อบที่น่ากลัวบางกลุ่มให้ก่อจลาจลสนับสนุนพระเจ้าชาห์ในการรัฐประหารวันที่ 19 สิงหาคมที่กรุงตหะราน บางคนที่ถูกว่าจ้างโดย CIA ได้นำรถบัส รถบรรทุกเข้ามาในเมืองหลวง ความวุ่นวายที่เกิดขึ้น ทำให้มีผู้เสียชีวิตระหว่าง 200 - 300 ราย ในส่วนของมูซัดเดกนั้น ถูกจับ ถูกดำเนินคดี และถูกตัดสินว่ามีความผิดในข้อกล่าวหาเป็นกบฏโดยศาลทหารของพระเจ้าชาห์ เขาถูกตัดสินจำคุกอยู่ 3 ปี จากนั้นก็ถูกกักบริเวณจนเสียชีวิตไปในปี 2510 ส่วนผู้สนับสนุนมูซัดเดกคนอื่น ๆ ก็มีทั้งที่ถูกจับกุมคุมขัง และหลายคนก็เจอโทษประหารชีวิต หลังรัฐประหาร พระเจ้าชาห์ก็ปกครองประเทศอยู่นาน 26 ปี จนกระทั่งถูกโค่นอำนาจในปี 2522 ในการปฏิวัติอิหร่าน

ปี 2556 หรือ 60 ปีให้หลัง สหรัฐออกมายอมรับเรื่องบทบาทของพวกเขาในการก่อรัฐประหารจากเอกสารที่มีการนำออกมาเปิดเผย ทั้งในเรื่องการวางแผนและการดำเนินการยึดอำนาจ การติดสินบนนักการเมือง ทหาร และเจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่าน รวมถึงการโฆษณาชวนเชื่อสนับสนุนการก่อรัฐประหาร CIA บอกว่า การก่อรัฐประหารดำเนินไปภายใต้แนวทางของ CIA และนโยบายต่างประเทศของสหรัฐ และได้รับการอนุมัติจากระดับสูงสุดในรัฐบาลสหรัฐ

เรื่องโดย ไกรลักษณ์ งามโสภา | ภาพโดย Nation TV
"ไม่พลาดทุกข่าวด่วนจาก NationTV กดเป็นเพื่อนกับเราที่นี่"
add friend