Feature & Lifestyle
11 ส.ค. 2569 | apirak_pra
รองช้ำเรื้อรัง–เอ็นอักเสบรักษาไม่หาย เผยเทรนด์การแพทย์ยุคใหม่ “TAME” การอุดหลอดเลือดผิดปกติแบบแผลเล็ก มุ่งตัดวงจรปวดที่ต้นเหตุ ไม่ต้องผ่าตัด ฟื้นตัวไว
KEY
POINTS
อาการปวดกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นเรื้อรัง เช่น อาการปวดส้นเท้าก้าวแรกในตอนเช้าจาก “รองช้ำ” (plantar fasciitis) เอ็นร้อยหวายอักเสบ หรือเอ็นข้อศอกอักเสบ (tennis elbow) เป็นหนึ่งในปัญหาที่พบบ่อยและสร้างความรำคาญใจอย่างมาก เพราะผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยยังคงมีอาการปวดต่อเนื่อง แม้จะพักการใช้งาน ยืดกล้ามเนื้อ ใช้แผ่นรองเท้า ทำกายภาพบำบัด กินยาลดการอักเสบ หรือแม้แต่ทำ shockwave และฉีดยาสเตียรอยด์แล้วก็ตาม
ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา แพทย์รังสีร่วมรักษาในสหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และยุโรป เริ่มมีประสบการณ์มากขึ้นกับหัตถการแผลเล็กที่นำทางด้วยภาพเอกซเรย์หลอดเลือด เรียกว่า TAME (Transcatheter Arterial Micro-Embolization) โดยปัจจุบันนำมาใช้กับผู้ป่วยรองช้ำและเอ็นร้อยหวายอักเสบที่ดื้อต่อการรักษาแบบเดิม สะท้อนแนวโน้มการแพทย์ที่หันมามุ่ง “รักษาที่ต้นเหตุ” ของอาการปวดเรื้อรังมากขึ้น
นพ.นพชัย สิระนาท Postdoctoral Research Fellowship จาก Brigham and Women’s Hospital / Harvard Medical School และผู้ก่อตั้ง Younify Clinic คลินิกดูแลสุขภาพแบบบูรณาการที่เน้นการดูแลน้ำหนัก อาการปวดข้อและกล้ามเนื้อ และหัตถการแผลเล็ก เผยว่า TAME อยู่ในตระกูลเดียวกับ GAE (การอุดหลอดเลือดผิดปกติบริเวณข้อเข่า) ที่ใช้เป็นทางเลือกในการดูแลอาการปวดจากข้อเข่าเสื่อม
“ผู้ป่วยหลายคนที่ปวดส้นเท้าหรือปวดเอ็นเรื้อรัง มักผ่านการรักษามาแทบทุกวิธีก่อนถึงขั้นผ่าตัด แต่ก็ยังปวดอยู่” นพ.นพชัย อธิบาย “TAME เป็นทางเลือกแผลเล็กที่มุ่งไปยังหลอดเลือดผิดปกติซึ่งเชื่อว่าเป็นตัวหล่อเลี้ยงการอักเสบและอาการปวด โดยไม่ต้องตัดหรือเลาะเนื้อเยื่อ ทั้งนี้ยังเป็นทางเลือกที่อยู่ในระยะเริ่มต้น การประเมินความเหมาะสมรายบุคคลจึงสำคัญมาก”
งานวิจัยในช่วงหลายปีที่ผ่านมาชี้ว่า เนื้อเยื่อที่อักเสบเรื้อรัง ไม่ว่าจะเป็นในข้อ เส้นเอ็น หรือพังผืดใต้ฝ่าเท้า มักมีการสร้าง หลอดเลือดใหม่ที่ผิดปกติ (neovascularization) ซึ่งมักมาพร้อมกับเส้นประสาทรับความรู้สึกใหม่ ทั้งสองอย่างนี้ร่วมกันกระตุ้นให้เกิดวงจรการอักเสบและอาการปวดที่วนซ้ำต่อเนื่องได้นานหลายเดือนถึงหลายปี
หลักการของ TAME คือการ “ตัดวงจร” ดังกล่าว โดยแพทย์รังสีร่วมรักษาจะใช้ภาพนำทางสอดสายสวนขนาดเล็กมากไปยังหลอดเลือดผิดปกติที่หล่อเลี้ยงบริเวณที่ปวด แล้วฉีดอนุภาคขนาดเล็กเข้าไปเพื่อลดการไหลเวียนของเลือดในหลอดเลือดผิดปกติเหล่านั้น เนื่องจากมุ่งเป้าเฉพาะหลอดเลือดผิดปกติ ขณะที่ยังคงการไหลเวียนเลือดปกติของเนื้อเยื่อโดยรอบไว้ ความเสี่ยงต่อเนื้อเยื่อปกติจึงถือว่าต่ำ
TAME ทำผ่านรูเปิดขนาดเท่ารูเข็มที่หลอดเลือดแดง เช่น บริเวณข้อมือ ขาหนีบ หรือใกล้ข้อเท้า โดยใช้ยาชาเฉพาะที่ร่วมกับยาคลายกังวลเล็กน้อย แพทย์จะใช้เครื่องเอกซเรย์หลอดเลือดนำทางสายสวนขนาดเล็กไปยังหลอดเลือดผิดปกติรอบบริเวณที่ปวด แล้วฉีดอนุภาคขนาดเล็กอย่างแม่นยำ หัตถการใช้เวลาประมาณ 30–60 นาที ไม่มีแผลผ่าตัดขนาดใหญ่และไม่ต้องเย็บแผลที่จุดสอดสายสวน ส่วนใหญ่ผู้ป่วยพักสังเกตอาการไม่กี่ชั่วโมงแล้วกลับบ้านได้ในวันเดียว และมักกลับไปทำกิจวัตรประจำวันได้ในเวลาไม่นาน อาจมีอาการปวดเล็กน้อยบริเวณที่รักษาในช่วง 2–3 วันแรก
โดยทั่วไป TAME พิจารณาใช้ในผู้ใหญ่ที่มีอาการรองช้ำเรื้อรัง เอ็นร้อยหวายหรือเส้นเอ็นอื่นอักเสบเรื้อรัง (เช่น เอ็นข้อศอกอักเสบ หรือข้อไหล่ติด) ซึ่งรักษาด้วยวิธีพื้นฐานแล้วอาการยังไม่ดีขึ้นเพียงพอ ได้แก่ การพัก กายภาพบำบัด แผ่นรองเท้า ยาลดการอักเสบ shockwave หรือการฉีดยาสเตียรอยด์ และต้องการเลี่ยงหรือชะลอการผ่าตัด
อย่างไรก็ตาม TAME ไม่ได้เหมาะกับทุกคน การประเมินโดยแพทย์ยังคงสำคัญ เพื่อค้นหาสาเหตุของอาการ พิจารณาภาพถ่ายทางการแพทย์ และวางแผนการรักษาที่เหมาะสมรายบุคคล เนื่องจากเป็นหัตถการที่หลักฐานทางการแพทย์ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น และผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล
ท้ายที่สุด แนวทางการแพทย์ยุคใหม่กำลังหันมาให้ความสำคัญกับการดูแลอาการปวดกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นแบบมุ่งเป้าที่ต้นเหตุมากขึ้น TAME จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่น่าจับตาสำหรับผู้ที่ปวดส้นเท้าและปวดเอ็นเรื้อรังในบางราย ภายใต้การประเมินของแพทย์
นพ.นพชัย สิระนาท
Founder at YOUNIFY Clinic
ปรึกษาข้อมูลทางสุขภาพหรือแนวทางการดูแลอาการปวดข้อ–กล้ามเนื้อเรื้อรัง ติดต่อได้ที่
Younify Clinic ชั้น 2 ห้อง 214 อาคารยูไนเต็ดเซ็นเตอร์ 323 ถนนสีลม แขวงสีลม เขตบางรัก กรุงเทพมหานคร 10500 (BTS ช่องนนทรี) เปิดทุกวัน 11:00–20:00 น.
***ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับบริการ
