เนชั่นทีวี

Business

ย้อนไทม์ไลน์ 1 ปี 7 เดือน ดีล 'ภาษีทรัมป์' ผ่าน 2 รัฐบาล 3 รมว.พาณิชย์ สู่เวทีลงนามอาเซียน

18 พ.ย. 2569 | apirak_pra

ย้อนไทม์ไลน์ 1 ปี 7 เดือน ดีล 'ภาษีทรัมป์' ผ่าน 2 รัฐบาล 3 รมว.พาณิชย์ สู่เวทีลงนามอาเซียน

ย้อนรอยเส้นทางเจรจาภาษีต่างตอบแทนไทย-สหรัฐฯ ยาวนาน 1 ปี 7 เดือน ผ่านการเปลี่ยนผ่านอำนาจ 2 นายกรัฐมนตรี และ 3 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ จากเพดานภาษี 36% สู่การประกาศความคืบหน้า ART

ย้อนรอยเส้นทางเจรจาภาษีต่างตอบแทนไทย-สหรัฐฯ ยาวนาน 1 ปี 7 เดือน ผ่านการเปลี่ยนผ่านอำนาจ 2 นายกรัฐมนตรี และ 3 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ จากเพดานภาษี 36% สู่การประกาศความคืบหน้า ART

KEY

POINTS

  • การเจรจาข้อตกลงการค้าต่างตอบแทน (ART) กับสหรัฐฯ ใช้เวลา 1 ปี 7 เดือน เริ่มต้นหลังจากที่สหรัฐฯ ประกาศใช้มาตรการภาษีตอบโต้สินค้าไทยในอัตราสูงถึง 36%
  • การเจรจามีความซับซ้อนและยาวนาน โดยต้องผ่านการทำงานของรัฐบาลไทย 2 ชุด และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ 3 คน
  • กระบวนการเจรจาสิ้นสุดลงด้วยการลงนามแถลงการณ์ร่วมในเวทีประชุมสุดยอดอาเซียน เพื่อประกาศความคืบหน้าของข้อตกลง ก่อนที่สัญญาฉบับสมบูรณ์จะผ่านกระบวนการทางกฎหมายต่อไป

การเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade: ART) ระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกาในยุคประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เดินทางมาถึงจุดเปลี่ยนสำคัญในการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 ระหว่างวันที่ 16–18 พฤศจิกายน 2569 ณ ประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งเป็นวาระที่รัฐบาลไทยและสหรัฐฯ ได้ลงนามแถลงการณ์ร่วมเพื่อประกาศความคืบหน้าของข้อตกลง หลังใช้เวลาต่อรองยาวนานถึง 1 ปี 7 เดือน ผ่านการเปลี่ยนผ่านทางการเมืองถึง 2 รัฐบาล และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ 3 คน

 

แม้ในขั้นตอนนี้จะเป็นการลงนามประกาศเจตนารมณ์และความคืบหน้าของกรอบความตกลง เนื่องจากตัวบทสัญญา ART ฉบับสมบูรณ์ยังอยู่ระหว่างการตรวจทานถ้อยคำทางกฎหมาย และไทยจะยังคงใช้อัตราภาษีปกติไปก่อนจนกว่าจะมีการลงนามสัญญาหลักอย่างเป็นทางการ แต่เส้นทางการเจรจาที่ผ่านมาถือเป็นบทพิสูจน์สำคัญของการบริหารนโยบายการค้าระหว่างประเทศของไทยท่ามกลางแรงกดดันรอบด้าน

เปิดไทม์ไลน์ 1 ปี 7 เดือน จากกำแพงภาษี 36% สู่การปรับตัวรับกติกาใหม่สหรัฐฯ

  • 2 เมษายน 2568 (จุดเริ่มต้นแรงกระแทก 36%): ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศมาตรการภาษีตอบโต้ (Reciprocal Tariffs) กับประเทศคู่ค้า โดยกำหนดอัตราภาษีนำเข้าสินค้าจากไทยสูงถึง 36% ส่งผลให้รัฐบาล น.ส.แพทองธาร ชินวัตร ต้องเร่งตั้ง "ทีมไทยแลนด์" นำโดย นายพิชัย ชุณหวชิร รองนายกฯ และ รมว.คลัง ร่วมกับ นายพิชัย นริพทะพันธุ์ รมว.พาณิชย์ เดินทางไปเจรจากับผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) ที่กรุงวอชิงตัน ระหว่างวันที่ 17–23 เมษายน 2568 โดยยื่นข้อเสนอเปิดตลาดอย่างมีเงื่อนไข เพิ่มการนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ และปราบปรามการสวมสิทธิถิ่นกำเนิดสินค้า

  • 26 กรกฎาคม – 1 สิงหาคม 2568 (ผูกปมชายแดน-ลดภาษีเหลือ 19%): สถานการณ์ซับซ้อนขึ้นเมื่อทรัมป์เชื่อมโยงการเจรจาการค้าเข้ากับการยุติเหตุปะทะบริเวณชายแดนไทย–กัมพูชา ทำให้รัฐบาลรักษาการภายใต้การนำของ นายภูมิธรรม เวชยชัย ต้องเร่งประสานงานให้เกิดการหยุดยิง ก่อนที่สหรัฐฯ จะประกาศปรับลดอัตราภาษีตอบโต้สำหรับสินค้าไทยลงมาอยู่ที่ 19% ในวันที่ 1 สิงหาคม 2568 ซึ่งอยู่ในระดับที่แข่งขันได้กับประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียน

  • กุมภาพันธ์ – กรกฎาคม 2569 (จุดพลิกผันทางกฎหมายในสหรัฐฯ): เกิดความเปลี่ยนแปลงสำคัญเมื่อศาลสูงสุดสหรัฐฯ มีคำวินิจฉัย 6 ต่อ 3 เสียงในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ว่ากฎหมาย IEEPA ไม่ให้อำนาจประธานาธิบดีในการเก็บภาษีต่างตอบแทน ทำให้ภาษีชุดเดิมสิ้นผลลง สหรัฐฯ จึงหันมาใช้กฎหมายการค้า มาตรา 122 เก็บภาษีชั่วคราว 10% ถึงวันที่ 24 กรกฎาคม 2569 ก่อนจะประกาศใช้ภาษีตามมาตรา 301 (กรณีประเด็นแรงงานบังคับ) โดยเก็บภาษีไทยในอัตรา 12.5% (ยกเว้นสินค้า 2,120 รายการ) ขณะที่มาเลเซียและอินโดนีเซียถูกเก็บที่ 10% ความผันผวนนี้ทำให้ไทยยิ่งต้องเร่งปิดดีล ART เพื่อสร้างความแน่นอนในระยะยาว

  • มิถุนายน – พฤศจิกายน 2569 (เร่งปิดดีลสู่เวทีอาเซียน): รัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล สั่งการให้กระทรวงพาณิชย์เร่งปิดประเด็นคงค้างทั้งหมด โดยในเดือนกันยายน 2569 ทั้งสองฝ่ายบรรลุความเห็นพ้องในสาระสำคัญ และเข้าสู่ช่วง "ย่อหน้าสุดท้าย" ในเดือนตุลาคม ก่อนจะนัดหมายประกาศความคืบหน้าอย่างเป็นทางการในเวทีประชุมสุดยอดอาเซียนที่ฟิลิปปินส์

 

นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า การประกาศความคืบหน้าระหว่างผู้นำทั้งสองประเทศจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ภาคธุรกิจและนักลงทุน พร้อมเพิ่มโอกาสให้ไทยได้รับการพิจารณาที่เป็นประโยชน์ต่อมาตรการภาษีในอนาคต โดยเฉพาะการไต่สวนตามมาตรา 301 กรณีกำลังการผลิตส่วนเกิน 

 

ทั้งนี้ หลังจากฝ่ายกฎหมายตรวจทานร่างถ้อยคำเสร็จสิ้น รัฐบาลจะต้องนำเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรี (ครม.) การทำประชาพิจารณ์ และขอความเห็นชอบจากรัฐสภาตามขั้นตอนกฎหมาย ซึ่งจะมีการเปิดเผยรายละเอียดทั้งหมดต่อสาธารณชนในขั้นตอนนี้ เพื่อรักษาผลประโยชน์ของประเทศในตลาดสหรัฐฯ ซึ่งเป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ที่มีสัดส่วนถึง 18% ของมูลค่าการส่งออกไทยทั้งหมด

ข่าวล่าสุด