ไทยคุมเข้มคนผ่านแดน 5 จ.ริมไทย-ลาว หลังลาวพบเชื้อโปลิโอกลายพันธุ์

นพ.อำนวย กาจีนะ อธิบดีกรมควบคุมโรค (คร.) กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) กล่าวถึงกรณีประเทศลาวประกาศภาวะฉุกเฉินทางด้านสาธารณสุข หลังพบเชื้อโปลิโอสายพันธุ์ที่ใช้ทำวัคซีนกลายพันธุ์ว่า การกลายพันธุ์ของเชื้อ คาดว่าเกิดจากการให้วัคซีนได้ไม่ครอบคลุม โดยประเทศลาวอาจมีความครอบคลุมที่ต่ำกว่าของประเทศไทยมาก ส่งผลให้ภูมิคุ้มกันโดยรวมต่ำไปด้วย เชื้อโปลิโอสายพันธุ์ที่ใช้ทำวัคซีน ซึ่งเป็นเชื้อเป็นแบบอ่อนฤทธิ์ สามารถพัฒนาจนก่อโรคได้ การที่ลาวประกาศภาวะฉุกเฉินฯ ถือว่ามีความตระหนักในโรคนี้  
   อธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวอีกว่า ประเทศไทยตั้งเป้าว่าต้องให้วัคซีนโปลิโอครอบคลุมมากกว่าร้อยละ 90 ภาพรวมในระดับประเทศและระดับจังหวัดไทยสามารถทำได้ตามเป้า แต่ยังถือว่าเป็นเรื่องที่น่าห่วง เพราะแม้ประเทศไทยจะปลอดโรคโปลิโอ แต่ก็มีความเสี่ยง เพราะมีชายแดนติดกับประเทศลาว จึงได้ให้จังหวัดเสี่ยง 5 จังหวัดที่ติดชายแดนลาวเฝ้าระวังอย่างเข้มงวด พื้นที่ระดับหมู่บ้านใดที่ให้วัคซีนไม่ครอบคลุมร้อยละ90ก็ต้องให้วัคซีนให้ครอบคลุม รวมถึง เฝ้าระวังผู้ป่วยกล้ามเนื้ออ่อนแรงเฉียบพลัน และให้โรงพยาบาลติดชายแดนไทย-ลาว เฝ้าระวังคนลาวที่เดินทางข้ามมารักษา เพราะแม้จะมีการออกประกาศภาวะฉุกเฉินให้ต้องรับวัคซีนก่อนเข้าออกประเทศ แต่ก็ไม่อาจทราบได้ว่าคนที่เดินทางข้ามมารักษาตัวในไทยนั้นเข้ามาด้วยวิธีใด
 การเปลี่ยนไปใช้วัคซีนโปลิโอชนิดฉีด (IPV)ของไทยได้เริ่มใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 1 ธ.ค. 2558 ซึ่งเป็นวัคซีนชนิดเชื้อตาย 3 สายพันธุ์ ฉีดเพื่อให้เป็นการป้องกันแบบพื้นฐาน จากนั้นช่วง เม.ย. 2559 จะเริ่มการใช้วัคซีนโปลิโอแบบหยอดชนิด 2 สายพันธุ์ คือสายพันธุ์ที่ 1 และ 3 แทนวัคซีนเดิมที่เป็นแบบ 3 สายพันธุ์ เพื่อกำจัดเชื้อโปลิโอสายพันธุ์ที่ 2 คาดว่าสามารถดำเนินการได้ไม่มีปัญหาอะไรนพ.อำนวยกล่าว

ด้านนพ.ธนรักษ์ ผลิพัฒน์ ผู้อำนวยการสำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กล่าวว่า วัคซีนโปลิโอชนิดหยอดรับประทานเป็นวัคซีนชนิดเชื้อเป็นที่ทำให้อ่อนแรงไม่ก่อโรค โดยคนที่รับวัคซีนไปแล้ว เชื้อโปลิโอสายพันธุ์ที่ใช้ทำวัคซีนที่อ่อนแรงไม่ก่อโรคนี้ก็จะเข้าไปแบ่งตัวในลำไส้ จากนั้นร่างกายก็จะสร้างภูมิคุ้มกันขึ้น เมื่อขับถ่ายออกมาก็จะมีเชื้อไวรัสโปลิโอออกมาในสภาพแวดล้อมด้วย หากมีสุขอนามัยที่ไม่ดีเชื้อมีการปนเปื้อนน้ำหรืออาหาร ก็มีโอกาสที่เชื้ออ่อนฤทธิ์ตัวนี้จะเข้าไปในร่างกายของคนที่ไม่ได้รับวัคซีน

ในกลุ่มประเทศด้อยพัฒนาถือเป็นข้อดี เพราะเหมือนเป็นการได้รับวัคซีนทางอ้อม แต่เชื้ออ่อนฤทธิ์เมื่อวนเวียนในสภาพแวดล้อมและเข้าสู่ร่างกายคนหลายครั้งก็จะทำให้เชื้อโปลิโออ่อนฤทธิ์พัฒนาขึ้นหรือกลายพันธุ์จนมีความรุนแรงที่ก่อโรคได้ ดังนั้น ประเทศที่ให้วัคซีนไม่ครอบคลุมเพียงพอก็จะเกิดปัญหา แต่หากให้วัคซีนครอบคลุมเพียงพอ เชื้อโปลิโอก็จะไม่เข้าไปสู่ร่างกาย โดยเชื้อนี้อยู่ในสิ่งแวดล้อมได้ไม่นานก็จะตายไปในที่สุด ประเทศไทยมีการให้วัคซีนมานานและครอบคลุมสูงมาก สุขอนามัยก็ดีขึ้นกว่าเดิมมาก จึงไม่เกิดเหตุการณ์เชื้อโปลิโอสายพันธุที่ใช้ทำวัคซีนกลายพันธุ์นพ.ธนรักษ์กล่าว